De partij kiest nadrukkelijk níét voor stilstand als het om het hoger onderwijs gaat. Om de ambitieuze plannen te kunnen realiseren, is het volgens de VVD wel cruciaal dat er een stabiele coalitie komt die wetswijzigingen gedurende langere tijd kan indienen en succesvol door beide Kamers weet te loodsen. Het gaat daarbij onder meer om een omvangrijke nieuwe bekostigingswet en een grondige hervorming van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). De liberalen willen duidelijk meer sturingsmechanismen ontwikkelen voor het hoger onderwijs.
Instellingen moet zich meer profileren
De kern van de plannen van de VVD draait om het moderniseren van de bekostiging van het hoger onderwijs. “Om de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren, gaat de overheid meer sturen op de verdeling van het aantal studenten over opleidingen,” staat in het programma. De VVD wil af van het huidige systeem waarin instellingen vooral worden bekostigd op basis van studentenaantallen. In plaats daarvan moet “de bekostiging gebaseerd worden op de capaciteit,” en wil de partij “instellingen vragen meer samen te werken, zich te profileren op thema’s en minder te concurreren op studentenaantallen.”
Deze fundamentele verandering vereist een grondige herziening van de wetgeving. De Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek wordt daarom gemoderniseerd, “zodat instellingen hun aanbod makkelijker kunnen vernieuwen.” Het uiteindelijke doel is wat de VVD “kansrijk opleiden” noemt, waarbij “opleidingen goed aansluiten op de vraag van de arbeidsmarkt.”
Onderwijs beter afstemmen op de arbeidsmarkt
Om dit te realiseren introduceert de partij een nieuw bekostigingsmodel waarin prestaties worden beloond. “We stimuleren hogescholen en universiteiten om op te leiden voor de arbeidsmarktbehoefte en laten een deel van de bekostiging afhangen van het baanperspectief van afgestudeerde studenten,” aldus het programma. Deze maatregel moet ertoe leiden dat onderwijsinstellingen hun curricula beter afstemmen op wat werkgevers daadwerkelijk zoeken.
Daarmee zoekt de VVD aansluiting bij de Europese Commissie, die eerder deze maand constateerde dat het hoger onderwijs in Europa nog altijd onvoldoende aansluit op de vraag van de arbeidsmarkt.
Kortstudeerbonus en instellingen gaan betalen voor trage studenten
Een opvallende nieuwe maatregel van de VVD is de introductie van een kortstudeerbonus voor studenten die binnen de nominale studieduur afstuderen. “Hbo- en wo-bachelorstudenten die nominaal afstuderen (binnen vier jaar in het hbo en binnen drie jaar in het wo) krijgen een bonus,” kondigt de VVD aan. Deze maatregel dient een dubbel doel: “Zo bevorderen we nominaal afstuderen en kunnen studenten sneller aan de slag op de arbeidsmarkt.”
Aan de andere kant van het spectrum volgen consequenties voor instellingen die studenten te lang laten studeren. “Instellingen die hun studenten te lang over hun studie laten doen, betalen een vertragingsbijdrage.”
De partij wil ook actief sturen via het collegegeld om studenten naar gewenste studierichtingen te leiden. In sectoren met grote tekorten wordt studeren financieel aantrekkelijker gemaakt. “We maken studies in tekortsectoren – zoals onder andere techniek, zorg, onderwijs, veiligheid en klimaat – aantrekkelijker door het collegegeld te verlagen,” belooft de VVD. Tegelijkertijd wordt de andere kant van de medaille niet geschuwd: “We beperken het aantal studieplaatsen in opleidingen zonder (goed) arbeidsmarktperspectief.”
Dit plan om het collegegeld te verlagen is overigens eerder al toegepast bij de lerarenopleidingen. Uit een eigen evaluatie van OCW bleek toen dat de maatregel niet doelmatig was: een halvering van het collegegeld in de eerste twee jaar van de studie had nauwelijks effect op de instroom.
Aantal internationale studenten beter reguleren
Op het gebied van internationalisering kiest de VVD voor een selectieve benadering. Hoewel internationaal talent wordt gewaardeerd, wil de partij het aantal internationale studenten beter reguleren. “Internationaal talent is belangrijk voor onze kenniseconomie, zeker in sectoren met een arbeidsmarkttekort. Maar we kunnen het aantal internationale studenten niet ongericht laten groeien,” stelt het programma.
De oplossing ligt volgens de VVD in gerichte werving. “Daarom moeten we ons beperken tot studenten, wetenschappers en kenniswerkers in vakgebieden waar we een tekort aan hebben en die we hard nodig hebben, zoals technologie, bètawetenschappen, AI en wiskunde.”
Voor andere sectoren geldt juist het omgekeerde: “We beperken het aantal internationale studenten in andere sectoren.” Om het internationaal talent dat wél welkom is ook daadwerkelijk in Nederland te houden, wil de VVD “door nauwere samenwerking met het bedrijfsleven en door de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren, internationaal talent in Nederland houden.”
VVD wil bezetting universiteitsgebouwen strafbaar stellen als inbraak
De VVD wil het bezetten van universiteitsgebouwen door activisten voortaan kwalificeren als inbraak. Volgens de partij is het nodig de wet aan te scherpen om harder op te kunnen treden tegen activisten die zich illegaal toegang verschaffen tot onderwijsinstellingen. “Ook activisten hebben van andermans eigendommen af te blijven,” stelt de VVD.
De voorgestelde maatregel maakt deel uit van een breder pleidooi voor orde en veiligheid, waarin de partij betoogt dat het demonstratierecht niet mag worden misbruikt voor het creëren van gevaarlijke situaties. Activisten die universiteiten bezetten lijken volgens de VVD “het vermogen niet meer te hebben om met elkaar in gesprek te gaan.
Bescherming academische vrijheid
Parallel aan strengere maatregelen tegen ordeverstoringen benadrukt de VVD het belang van academische vrijheid. “Het vrije woord en academische vrijheid zijn cruciaal voor de kwaliteit van het hoger onderwijs en de wetenschap,” stelt de partij. Tegelijkertijd waarschuwt zij voor toenemende polarisatie en een afnemende bereidheid om andere meningen te horen, ook binnen universiteiten.
De verantwoordelijkheid voor een open debatklimaat legt de VVD nadrukkelijk bij de instellingen zelf. Universiteiten en hogescholen moeten volgens de partij zorgen voor een cultuur “waarin iedere mening telt, in vrijheid en veiligheid.”
VVD wil ook naar de drie procent
De exacte financiële kaders blijven in het VVD-verkiezingsprogramma nog open. Pas bij de doorrekening door het CPB wordt duidelijk wat deze plannen gaan kosten en waar de partij eventuele bezuinigingen voorziet.
Wel spreekt de VVD de ambitie uit om fors meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling. “We spannen ons in om de investeringen in onderzoek en ontwikkeling in Nederland te laten stijgen naar minimaal drie procent van de omvang van de economie,” aldus het programma.
The post VVD wil terug naar prestatieafspraken en introduceert een kortstudeerbonus first appeared on ScienceGuide.
Het bericht VVD wil terug naar prestatieafspraken en introduceert een kortstudeerbonus verscheen eerst op ScienceGuide.