Onder leiding van directeur Didier Fouarge organiseerde het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht afgelopen week een bijeenkomst over de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Vertegenwoordigers uit het onderwijs en het bedrijfsleven bespraken in Villa Jongerius in Utrecht actuele knelpunten en uitdagingen waarmee het hoger onderwijs kampt tegen de achtergrond van een steeds krapper wordende arbeidsmarkt.
Geen goed idee van Universiteit Maastricht om ChatGPT verbieden
De opkomst van kunstmatige intelligentie was een terugkerend thema tijdens de bijeenkomst. ROA-directeur Fouarge vertelde dat zijn universiteit bij de introductie van ChatGPT had besloten deze tool te verbieden voor zowel studenten als onderzoekers.
Caspar van den Berg, voorzitter van Universiteiten van Nederland (UNL), uitte daarop zijn kritiek. “Ik vind het geen goed idee om het te verbieden. AI is inmiddels een integraal onderdeel van onze samenleving en economie, en daarmee ook van het leerproces.”
Volgens Van den Berg zou het “kortzichtig” zijn om AI buiten het onderwijs te houden. “Alle mensen die nu jong zijn, die opgroeien, moeten zich daarmee vertrouwd maken.” Hij benadrukte daarbij ook de veranderende rol van docenten: “Het gaat uiteindelijk om de ideeën achter het werk. Waar zit de creativiteit? En waar zit het kritisch denken? Mijn advies zou zijn: spring daarin. En zorg dat je onderwijs geavanceerder wordt.”
Internationalisering onder druk
Ook de internationalisering van het hoger onderwijs werd veelvuldig besproken. Maurice Limmen, voorzitter van de Vereniging Hogescholen, benadrukte het belang van internationale studenten voor de Nederlandse arbeidsmarkt en economie. “Als we willen dat bedrijven ook op de lange termijn in Nederland blijven – niet alleen ASML, maar ook andere bedrijven – dan hebben ze bijvoorbeeld ook hbo-afgestudeerden nodig. Die zitten echt te wachten op aantallen.”
Limmen sprak zijn zorgen uit over de toon van het huidige debat in Den Haag. “Wat dat betreft is het debat over internationalisering natuurlijk ook heel spannend. De vraag is: slagen we erin om als economie en als land na te denken over het aantrekken van internationaal talent dat we nodig hebben? Of dreigen we het kind met het badwater weg te gooien?”
De VH-voorzitter pleitte daarom voor meer aandacht voor hbo-masteropleidingen als middel om het aantal masteropgeleiden in Nederland te verhogen. “Als je kijkt naar het aantal mensen met een masterdiploma in Nederland, en dat vergelijkt met het Europese gemiddelde, dan zie je dat we daar inmiddels onder zijn gezakt. Dat is precies zo’n punt waarvan wij vanuit het hbo zeggen: als je de ambitie hebt om een kenniseconomie te zijn, dan moet je op een gegeven moment serieus gaan nadenken over hoe je dat cijfer omhoog krijgt.”
Universiteiten: meer dan alleen opleiden voor de arbeidsmarkt
In de discussie over studiekeuze bleek de vrijheid daarvan niet heilig te zijn. “We hebben in Nederland een lange traditie van ruime individuele vrijheid als het gaat om de keuze van een studie. Dat begint al in het funderend onderwijs, bij het kiezen van een profiel. En dat is op zichzelf een groot goed, waar we veel waarde aan hechten. Tegelijkertijd wil je ook een vorm van sturing ontwikkelen”, zei UNL-voorzitter Caspar van den Berg.
Van den Berg pleitte voor een open debat daarover. “Ik denk dat we daar met elkaar het gesprek over moeten voeren.” Tegelijkertijd bleef hij voorzichtig met concrete voorstellen. “Het is een ingewikkelde kwestie. Ik wil ook niet zeggen dat die vrijheid sterk moet worden ingeperkt. Maar de krapte op de arbeidsmarkt en de mismatch zijn uiteindelijk wel problemen die ons allemaal raken. Ze beperken ons in het verder ontwikkelen van onze welvaart. Dat trekt ook de universitaire sector zich aan.”
Financiering en demografische uitdagingen
VH-voorzitter Limmen waarschuwde voor de demografische en financiële uitdagingen die het hbo treffen. “We hadden vijf jaar geleden grofweg een half miljoen studenten, we hebben er nu 450.000, en over vijf jaar zijn dat er nog 400.000.”
Volgens Limmen heeft deze krimp ingrijpende gevolgen voor het stelsel. Hij pleitte daarom voor een herziening van de manier waarop het hoger onderwijs wordt gefinancierd. “We hebben een basiswet onderwijsfinanciering nodig in Nederland. Als we opleidingen op landelijk niveau overeind willen houden, moeten we anders gaan kijken naar de waarde van hoger onderwijs in de regio’s. Dan zullen we die regiofunctie nadrukkelijk moeten meenemen om te zorgen dat we het kunnen blijven volhouden.”
De zelfregie voor de WIB is historisch en smaakt naar meer
De recente ontwikkelingen rond de zelfregie van universiteiten bij internationalisering laten volgens Caspar van den Berg zien dat instellingen prima in staat zijn om zonder overheidsinmenging weloverwogen keuzes te maken – ook als het gaat om de afbouw van opleidingen. “Wat de veertien universiteiten gezamenlijk als alternatief voor de toets anderstalig onderwijs hebben voorgesteld, is een vorm van afstemming die historisch te noemen is”, zo gebruikte de UNL-voorzitter dezelfde woorden als OCW-minister Bruins.
“Veel mensen om ons heen dachten dat we daartoe nooit in staat zouden zijn. Ik vind dat dit hoort bij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. We doen dit veel liever in onderling overleg dan dat de politiek voor ons bepaalt hoe het opleidingsaanbod over het land verdeeld moet worden.”
The post Arbeidsmarktkrapte vraagt om meer sturing bij studiekeuze, zegt UNL first appeared on ScienceGuide.
Het bericht Arbeidsmarktkrapte vraagt om meer sturing bij studiekeuze, zegt UNL verscheen eerst op ScienceGuide.