Op de derde woensdag van mei, traditioneel gekend als ‘Woensdag Gehaktdag’, legt het kabinet verantwoording af over het gevoerde beleid. De Algemene Rekenkamer publiceert dan haar oordeel over de rechtmatigheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven, en beoordeelt of het gevoerde beleid het beoogde effect heeft gehad.
Uit de vandaag gepresenteerde analyse van de Algemene Rekenkamer blijkt dat het ministerie OCW in 2024 in totaal 7,41 miljard euro uitgaf aan het wetenschappelijk onderwijs, een toename van 319 miljoen euro ten opzichte van 2023. Aan het hoger beroepsonderwijs werd 4,71 miljard euro besteed, 155 miljoen meer dan het jaar daarvoor. Daarnaast ging er 1,83 miljard euro naar onderzoek en wetenschapsbeleid, een stijging van 142 miljoen.
Deze investeringen zijn grotendeels het gevolg van het coalitieakkoord van kabinet-Rutte IV, waarin structureel extra middelen werden vrijgemaakt voor het hoger onderwijs. Het voornaamste doel daarvan was het verlagen van de werkdruk en het stimuleren van ongebonden onderzoek.
Hoe worden kwaliteit en werkdruk nu verbeterd?
De plannen van het kabinet-Schoof om jaarlijks 132 miljoen euro te bezuinigen op het Fonds Onderzoek en Wetenschap (O&W) hebben ernstige gevolgen voor de sector, ziet de Rekenkamer. Dit fonds was juist opgericht om achterblijvende investeringen in onderzoek te compenseren, de kwaliteit van onderzoek te verbeteren en de werkdruk te verlagen.
“Het huidige kabinet wil hierop €132 miljoen bezuinigen. Onbekend is hoe de minister met minder geld dezelfde doelen wil bereiken”, stelt de Algemene Rekenkamer kritisch in haar rapport.
Beperkt aantal beurzen
De afschaffing van de startersbeurzen roept volgens de Algemene Rekenkamer serieuze vragen op. Minister Bruins motiveert deze bezuiniging met het argument dat de beurzen “in de praktijk uitvoeringstechnisch complex” zijn en dat er “geen eenduidige evidentie” is dat ze effectief bijdragen aan het verlagen van de werkdruk. De Rekenkamer merkt echter op dat de evaluatie waarop deze inschatting had moeten stoelen, is uitgesteld vanwege het beperkte aantal toegekende beurzen.
Die volgorde wringt, aldus de Rekenkamer. “De aankondiging van de bezuinigingen heeft volgens de minister geleid tot terughoudendheid in het toekennen en uitgeven van de beurzen.” Ook wijst de Rekenkamer erop dat het onduidelijk is hoe de minister zonder deze beurzen dezelfde doelen – het verlagen van de werkdruk en het stimuleren van ongebonden onderzoek – denkt te realiseren. Voor andere bezuinigingen geldt eveneens dat het vaak niet duidelijk is welke gevolgen deze hebben voor de ontvangende organisaties.
Onduidelijk hoe dit bedrag wordt ingezet
De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de minister weliswaar 77,9 miljoen euro beschikbaar houdt voor stimuleringsbeurzen, maar onduidelijk blijft hoe dit bedrag wordt ingezet en wat het precies moet opleveren.
Daarnaast constateert de Rekenkamer dat het ministerie van OCW geen duidelijk inzicht geeft in de besteding van middelen aan beleidsprioriteiten zoals kansengelijkheid of versterking van de onderwijskwaliteit. Medewerkers van het ministerie geven aan dat de verwevenheid van beleidsdoelen het lastig maakt om bedragen toe te wijzen aan afzonderlijke prioriteiten. De Rekenkamer acht deze verklaring echter onvoldoende. “Het parlement krijgt hierdoor te weinig houvast om zijn controlerende taak uit te voeren,” zo staat in het rapport.
We zijn voornemens verbeterstappen te zetten
In zijn reactie op het rapport erkent minister Bruins de noodzaak van meer transparantie. “We zijn voornemens verbeterstappen te zetten om de relatie tussen beleidsprioriteiten, doelen, beleid, indicatoren en middelen nog inzichtelijker te maken.”
Hij wijst tegelijkertijd op de complexiteit van het onderwijsveld en het feit dat veel geld via instellingen op afstand loopt, zoals universiteiten en hogescholen. Tegelijk benadrukt hij zich betrokken te voelen bij het verbeteren van de transparantie.
The post Rekenkamervoorzitter Duisenberg hekelt bezuinigingen op universiteiten first appeared on ScienceGuide.
Het bericht Rekenkamervoorzitter Duisenberg hekelt bezuinigingen op universiteiten verscheen eerst op ScienceGuide.